De crisis van de PA omvat financiële druk, problemen met politieke legitimiteit en onzekerheid over de opvolging. De Wereldbank meldde in mei 2024 dat het financieringstekort van de PA eind 2023 $682 miljoen bedroeg en naar verwachting binnen enkele maanden zou oplopen tot maximaal $1,2 miljard. De verslechtering hield volgens de bank verband met lagere overdrachten van belastinginkomsten en afnemende economische activiteit. Financiële update van de Wereldbank.
Waarom de begroting onder druk staat
Belastinginkomsten die Israël op goederen en arbeid int en volgens bestaande regelingen aan de PA overdraagt, vormen een belangrijke inkomstenbron. Onderbrekingen en inhoudingen, zwakke binnenlandse bedrijvigheid en minder buitenlandse steun hebben het geld voor salarissen en diensten teruggebracht. In de update van mei 2024 waarschuwde de Wereldbank voor een snel oplopend financieringstekort en noemde zij betalingsachterstanden en uitgestelde lonen als financieringsmethoden.
Deze financiële situatie verklaart de politieke zwakte van de PA niet volledig. Mahmoud Abbas is president sinds de verkiezingen van 2005; sindsdien zijn er geen presidentsverkiezingen gehouden. De Wetgevende Raad functioneert niet meer sinds de splitsing tussen Fatah en Hamas in 2007. Daardoor zijn er weinig institutionele controles en ontbreekt een recent electoraal mandaat.
Opvolging is institutioneel ongeregeld
De Basiswet bepaalt dat de voorzitter van de Wetgevende Raad tijdelijk het presidentschap overneemt als het ambt vacant raakt, in afwachting van verkiezingen binnen 60 dagen. De ontbinding van de Raad bij presidentieel decreet in 2018 en het ontbreken van een functionerend parlement roepen praktische vragen op over de toepassing van die bepaling. Noch de wet, noch de huidige politieke structuur garandeert één specifieke opvolger. Fatah-functionarissen, PA-instellingen en Hamas zouden allemaal invloed hebben op de machtsstrijd.
Deze druk beïnvloedt het vermogen van de PA om diensten te leveren en veiligheidsinstellingen in stand te houden. Het Oslo-kader en de verdeling van verantwoordelijkheden worden uitgelegd op de pagina over de gebiedsindeling; het afzonderlijke beleid rond betalingen aan gevangenen en families wordt hier beschreven.