Holocaustoverlevenden droegen bij aan de Israëlische cultuur en wetenschap via individuele loopbanen die in detail kunnen worden gedocumenteerd. Aharon Appelfeld overleefde de oorlog als kind, bereikte Israël in 1946, werd een Hebreeuwstalige auteur en gaf later les in Hebreeuwse literatuur aan de Ben-Gurion Universiteit van de Negev, zoals gedocumenteerd door het Israëlisch Instituut voor Hebreeuwse Literatuur. Zijn verhaal verbindt overleving en immigratie met een langdurige literaire en academische loopbaan.
Aharon Appelfelds weg naar de Hebreeuwse literatuur
Appelfeld werd in 1932 geboren nabij Czernowitz. Hij was acht jaar oud toen zijn moeder werd vermoord en hij met zijn vader naar een concentratiekamp werd gestuurd. Hij ontsnapte, overleefde door onder te duiken en sloot zich uiteindelijk als kok aan bij het Sovjetleger. Appelfeld bereikte het gebied van het toekomstige Israël in 1946. In het Hebreeuws bouwde hij zijn schrijversloopbaan op.
In zijn fictie keerde hij vaak terug naar het Joodse leven in Europa en de Holocaust; het Israëlisch Instituut voor Hebreeuwse Literatuur documenteert de internationale publicatie van zijn werk. Volgens hetzelfde instituut verscheen Appelfelds werk in meer dan 25 talen. Hij ontving in 1983 de Israëlprijs en was vanaf 1979 hoogleraar Hebreeuwse literatuur aan de Ben-Gurion Universiteit van de Negev, tot aan zijn pensionering.
Schrijven, lesgeven en herinneringen bewaren
Appelfelds boeken boden lezers een literaire manier om kennis te maken met de ervaringen van Europese Joden vóór en tijdens de Holocaust, en met de ontwrichting die daarop volgde, zoals het Israëlisch Instituut voor Hebreeuwse Literatuur opmerkt. Zijn werk verving geen getuigenissen of historische documentatie; het was een bijdrage aan de Hebreeuwse literatuur, gevormd door zijn eigen leven en het opnieuw opbouwen van een bestaan in Israël.
Zijn academische werk breidde die bijdrage uit naar het onderwijs, zoals beschreven in het archief van de Ben-Gurion Universiteit. Het universiteitsarchief bewaart zijn papieren en beschrijft hoe zijn ervaringen als jonge overlevende en zijn opvang in Israël in zijn werk doorklinken. De universiteit verbond literaire productie met onderzoek en onderwijs aan studenten.
Individuele levens, geen enkel totaal
Overlevenden traden op verschillende momenten in hun leven toe tot de Israëlische samenleving en oefenden uiteenlopende beroepen uit. Appelfeld is een goed gedocumenteerd voorbeeld van de loopbaan van één schrijver, maar geen basis voor algemene beweringen over iedere universiteit, technologische ontwikkeling of culturele prestatie. Andere overlevenden bouwden huizen en gemeenschapsinstellingen op, waaronder Lohamei Hagetaot en het museum daar.
Lees voor de bredere context van migratie en openbaar geheugen het overzicht van de stichtende generatie en het verslag over getuigenissen van overlevenden en herdenking.