Grenshandhaving en de omvang van de migratie
Tussen 2006 en 2012 staken tienduizenden Afrikaanse staatsburgers via de Sinaï-woestijn de grens met Israël over. Volgens het African Refugee Development Center verbleven ongeveer 40.000 personen zonder permanente legale status in Israël, nadat zij de autoritaire omstandigheden in Eritrea of het gewapende conflict en de wreedheden in Soedan waren ontvlucht. De Israëlische regering beschouwde het merendeel van deze nieuwkomers als economische migranten op zoek naar werk in plaats van conventionele asielzoekers, en stelde dat Israël als klein land over aanzienlijk minder opvangcapaciteit beschikt dan grotere westerse staten die onder migratiedruk staan.
De verwerking van asielaanvragen bleef een belangrijk twistpunt. De Hotline for Refugees and Migrants merkte op dat van de meer dan 13.000 personen die medio 2017 een formele asielaanvraag hadden ingediend, slechts aan 10 aanvragers officieel de vluchtelingenstatus was toegekend. Dagelijkse administratieve quota bij de verwerkingslocatie van de Autoriteit voor Bevolking en Immigratie in Tel Aviv leidden tot lange rijen, waardoor aanvragers noodgedwongen op het trottoir overnachtten om enkel hun papieren te kunnen indienen.
Kaders voor herplaatsing en akkoorden met derde landen
In reactie op het aanhoudende ongeoorloofde verblijf kondigde premier Benjamin Netanyahu een formeel uitzettingsinitiatief aan gericht op personen die zonder wettelijke toestemming in het land verbleven. Volgens het officiële beleid waren het voorgaande jaar circa 4.000 personen verwijderd, en stonden er bredere operaties gepland om degenen aan te pakken die het land illegaal waren binnengekomen. Volgens het door de regering geschetste plan stonden migranten voor een keuze: een door de staat bekostigd vliegticket accepteren om te vertrekken, of geconfronteerd worden met detentie voor onbepaalde tijd.
De Israëlische autoriteiten verklaarden uitdrukkelijk dat zij personen niet rechtstreeks zouden deporteren naar hun land van herkomst of naar gebieden waar hun veiligheid in gevaar zou komen. In plaats daarvan streefde Israël naar diplomatieke regelingen om migranten over te brengen naar een ander Afrikaans land, breed aangeduid als Rwanda, hoewel Rwandese functionarissen publiekelijk ontkenden een overeenkomst te hebben gesloten. De regering beoogde met dit herplaatsingsmechanisme naar derde landen de irreguliere status aan te pakken en tegelijkertijd directe terugkeer naar landen van herkomst te vermijden.
Juridische controverses en maatschappelijk debat
Het voorgestelde overdrachtsbeleid stuitte op hevig binnenlands en internationaal verzet. Mensenrechtenverdedigers en religieuze groeperingen betoogden dat het doorsturen van kwetsbare mensen naar derde landen indruiste tegen de geest van vluchtelingenbescherming. De Anti-Defamation League en HIAS dienden een verzoek in bij de premier, waarin zij waarschuwden dat eerdere overbrengingen naar derde landen ertoe leidden dat migranten duurzame juridische bescherming ontbeerden en gevaarlijke reizen moesten ondernemen door conflictgebieden in Zuid-Soedan, Soedan en Libië. Bovendien documenteerde het African Refugee Development Center gevallen waarin overgebrachte personen te maken kregen met inbeslagname van documenten, afpersing en willekeurige detentie.
Meer dan 2.000 demonstranten kwamen bijeen voor de Rwandese ambassade in Herzliya, verkeersvliegers weigerden publiekelijk mee te werken aan uitzettingsvluchten, en honderden rabbijnen ondertekenden petities waarin zij de regering opriepen de uitwijzingen stop te zetten.
Grensversterking en wetgevende maatregelen
Om ongeoorloofde grensoverschrijdingen definitief een halt toe te roepen, bouwde Israël een fysieke barrière langs de zuidgrens met Egypte. Na de voltooiing van het grenshek daalde het aantal illegale binnenkomsten in 2017 tot nul.