Parlementaire procedure onder de Basiswet: De Regering
Volgens het Israëlische staatsrechtelijke kader, vastgelegd in de Basiswet: De Regering, wordt de premier nooit rechtstreeks door het volk gekozen of meteen na een stembusgang uitgeroepen. Israëlische kiezers brengen hun stem uit op landelijke partijlijsten en niet op individuele kandidaten voor het leiderschap van de uitvoerende macht. De 120 zetels van de Knesset worden via evenredige vertegenwoordiging verdeeld over de partijen die de kiesdrempel halen. Omdat nog nooit één politieke partij in de geschiedenis van Israël een absolute meerderheid van 61 zetels heeft behaald, komt het landsbestuur steevast tot stand via meerpartijencoalities.
De juridische procedure voor het aanwijzen van een premier start pas nadat de Centrale Verkiezingscommissie de uitslag heeft geteld en officieel heeft bekrachtigd. Na deze vaststelling houdt de president van Israël consultaties met afgevaardigden van alle fracties die zitting nemen in de pas gekozen Knesset. Uitgaande van het parlementslid dat het meeste uitzicht biedt op voldoende parlementaire steun, verleent de president een formele formatietaak van maximaal 28 dagen, met een eventuele verlenging van 14 dagen, om een coalitie tot stand te brengen. Pas wanneer een voorgestelde regering haar regeerakkoord en ministersploeg aan de voltallige Knesset presenteert en het vertrouwen krijgt met een absolute meerderheid, wordt een nieuwe premier officieel beëdigd.
De patstelling na de verkiezingen van oktober 2026
De Knesset-verkiezingen van 27 oktober 2026 leidden tot een onbesliste uitkomst die het parlement in een patstelling bracht in plaats van een directe winnaar op te leveren. Zoals gemeld door Fox News behaalde het rechtse en religieuze blok van premier Benjamin Netanyahu 53 zetels — ruim onder de benodigde 61 zetels voor een zelfstandige meerderheid — hoewel zijn eigen Likoed-partij met 26 zetels de grootste afzonderlijke fractie bleef. Voormalig IDF-stafchef Gadi Eisenkot leidde zijn centristische partij Yashar naar 21 zetels aan het hoofd van een oppositieblok van in totaal 48 zetels. Een aanzienlijk hogere opkomst onder Arabische kiezers leverde 19 zetels op voor de Gezamenlijke Lijst en Ra'am, wat een cijfermatige anti-Netanyahu-meerderheid van 67 zetels oplevert; diepe ideologische verschillen staan een snelle of hechte coalitievorming echter in de weg.
Verre van een officiële uitroeping van een nieuw regeringshoofd luidde de verkiezingsuitslag een gecompliceerde onderhandelingsfase in. Zoals CNN uiteenzette, beschikken noch Netanyahu noch Eisenkot zelfstandig over de vereiste 61 zetels. Eisenkot beloofde tijdens de campagne al niet zitting te nemen in een kabinet onder Netanyahu, terwijl rechtse oppositiefiguren als Naftali Bennett en Avigdor Lieberman sterke reserves blijven houden tegen een coalitie die leunt op de Arabische fracties. Tot de mogelijke scenario's behoren taaie onderhandelingen over een regering van nationale eenheid, een minderheidskabinet van de oppositie gesteund door gedoogafspraken, of een aanhoudende impasse die uitmondt in nieuwe verkiezingen.
Demissionair bestuur en coalitiebesprekingen
Volgens berichtgeving van The New York Times begon president Isaac Herzog begin november 2026 met het inplannen van consultaties met partijleiders om vast te stellen wie de eerste formatietaak krijgt toebedeeld om een regeringsmeerderheid bijeen te brengen. Gedurende deze grondwettelijke procedure blijft Benjamin Netanyahu aan als demissionair premier. De Israëlische wetgeving schrijft immers uitdrukkelijk voor dat de zittende regering in functie blijft totdat een nieuw kabinet door de Knesset is goedgekeurd en de eed heeft afgelegd. Berichten waarin Gadi Eisenkot tot de nieuwe premier wordt uitgeroepen, geven dan ook een volkomen vertekend beeld van het Israëlische parlementaire stelsel en verwarren voorbarige speculaties met het formele, juridische formatieproces.